014 stemmenca. 1705
Fuga in g-klein “Kleine fuga”, BWV 578
Johann Sebastian Bach
Deze video tekent elke stem als een lijn. Tel ze mee: 1, 2, 3, 4.
Open op YouTube ↗Muziek · luisterlijst
Meerdere stemmen,
elk met een eigen melodie.
Dat is polyfonie. Op deze pagina: een korte animatie die het laat zien en horen, en 25 nummers van Bach tot Billie Eilish om het zelf te ontdekken.
MonofonieEén melodie, verder niets. Alleen zingen onder de douche.
HomofonieEén melodie is de baas, de akkoorden lopen mee. Bijna elke popsong.
PolyfonieMeerdere stemmen met elk een eigen melodie. Niemand begeleidt, en toch past het.
Canon & fugaTwee beroemde vormen van polyfonie: dezelfde melodie later beginnen (canon), of één thema dat door alle stemmen reist (fuga).
minuut uitleg
Animatie met geluid: van één stem naar vier stemmen.
Bekijk de animatie ↓ 10Klassiek & vroege muziek
Fuga’s, missen en motetten. Tot 40 stemmen tegelijk.
Naar klassiek ↓ 15Canons, pop & film
Van Vader Jacob tot Queen, Radiohead en Star Wars.
Naar pop & film ↓Eerst kijken
Wat is polyfonie?
Eerst één stem, dan akkoorden erbij, dan stemmen die allemaal hun eigen gang gaan. Zet het geluid aan: je hoort wat je ziet.
0:00 / 0:00
10 nummers
Klassiek & vroege muziek
Hier is polyfonie uitgevonden. Luister naar hoe stemmen één voor één binnenkomen.
024 stemmen1742–1750
Die Kunst der Fuge, Contrapunctus I
Johann Sebastian Bach
Zelfde thema, vier keer. Let op wanneer het thema ondersteboven klinkt.
Open op YouTube ↗03koor + orkest1723
Jesu, Joy of Man’s Desiring
Johann Sebastian Bach
De snelle triolen-lijn en het langzame koraal lopen tegelijk, los van elkaar.
Open op YouTube ↗0440 stemmenca. 1570
Spem in alium
Thomas Tallis
Het record van deze lijst. Acht koren van elk vijf stemmen.
Open op YouTube ↗056 stemmen1562
Missa Papae Marcelli: Kyrie
Giovanni Pierluigi da Palestrina
Zo glad dat je bijna vergeet dat het zes aparte melodieën zijn.
Open op YouTube ↗064 stemmenca. 1485
Ave Maria… virgo serena
Josquin des Prez
Elke zin start als een mini-canon: stem 1 begint, de rest volgt.
Open op YouTube ↗07koor, 4 stemmen1741
Messiah: “And He shall purify”
Georg Friedrich Händel
Koorfuga: het thema springt van sopraan naar alt naar tenor naar bas.
Open op YouTube ↗08koor, 4 stemmen1741
Messiah: “Hallelujah”
Georg Friedrich Händel
Wissel af: soms zingt iedereen hetzelfde (homofoon), soms gaat elke stem los (polyfoon).
Open op YouTube ↗095 thema’s1788
Symfonie nr. 41 “Jupiter”, finale
Wolfgang Amadeus Mozart
Aan het eind klinken vijf thema’s tegelijk. Deze video laat ze als vormen zien.
Open op YouTube ↗103 violen + basca. 1680
Canon in D
Johann Pachelbel
Drie violen spelen exact hetzelfde, steeds twee maten later.
Open op YouTube ↗3 nummers
Canons om zelf te zingen
Polyfonie in zijn simpelste vorm: iedereen zingt hetzelfde, maar niet tegelijk.
11canon
Vader Jacob
Traditioneel
Probeer het in de klas: groep 2 start als groep 1 bij “slaapt gij nog” is.
Open op YouTube ↗13canon, 3 stemmen
Dona nobis pacem
Traditioneel
Drie verschillende melodieën die toevallig perfect over elkaar passen.
Open op YouTube ↗12 nummers
Pop, rock & film
Polyfonie zit ook in muziek die je al kent. Hier moet je soms even zoeken.
14gestapelde vocalen1975
Bohemian Rhapsody
Queen
Het operagedeelte vanaf ongeveer 3:00: tientallen zanglijnen over elkaar.
Open op YouTube ↗159 stemmen1969
Because
The Beatles
Drie zangers, drie keer opgenomen. Negen stemmen in totaal.
Open op YouTube ↗16tegenstem1966
Paperback Writer
The Beatles
Aan het eind zingen de achtergrondstemmen hun eigen liedje door de melodie heen.
Open op YouTube ↗172 liedjes tegelijk1966
Scarborough Fair / Canticle
Simon & Garfunkel
Twee compleet verschillende liedjes, met verschillende teksten, tegelijk gezongen.
Open op YouTube ↗185 stemmen a cappella2016
Hallelujah
Pentatonix
Geen instrumenten. Elke zanger heeft een eigen lijn.
Open op YouTube ↗19veel stemmen2016
In My Room
Jacob Collier
Allemaal door één persoon ingezongen, laag voor laag.
Open op YouTube ↗20veel stemmen2019
Moon River
Jacob Collier
Honderden stemmen, en toch hoor je afzonderlijke lijnen bewegen.
Open op YouTube ↗21gestapelde tegenstemmen2018
when the party’s over
Billie Eilish
Luister naar de zachte stemmen onder de hoofdmelodie: ze lopen hun eigen kant op.
Open op YouTube ↗22meerstemmig1997
Paranoid Android
Radiohead
Het langzame middenstuk: de koorachtige stemmen gaan uit elkaar.
Open op YouTube ↗23lagen2010
Time (Inception)
Hans Zimmer
Steeds komt er een laag bij die z’n eigen weg gaat. Tel de lagen.
Open op YouTube ↗24koor + orkest1999
Duel of the Fates (Star Wars)
John Williams
Het koor en het orkest hebben allebei een eigen melodie.
Open op YouTube ↗25refrein, 3 lijnen1982
Africa
Toto
In het refrein zingen de stemmen niet hetzelfde ritme. Dat is het trucje.
Open op YouTube ↗